30.000 cây xanh trên diện tích 200 héc-ta: Siêu công viên mới của châu Âu đang xây dựng tại Hy Lạp

Với hơn 30.000 cây thân gỗ và khoảng 3 triệu cây bụi bao phủ 70% diện tích bằng mảng xanh, Công viên The Ellinikon tại Elliniko (Hy Lạp) sẽ biến một sân bay cũ thành một trong những không gian xanh đô thị lớn nhất châu Âu.

Công viên rộng 200 héc-ta nằm ở vùng ngoại ô phía nam Athens (Hy Lạp) này dự kiến sẽ mở cửa đón công chúng vào đầu năm 2027, cùng với việc bổ sung thêm cơ sở hạ tầng cho đến năm 2030.

Dự án bao gồm các cơ sở hạ tầng quản lý nước bền vững, chẳng hạn như trạm xử lý nước thải với công suất 7.000 mét khối nước đã qua xử lý mỗi ngày, bể chứa dung tích 10.000 mét khối, cũng như hệ thống tưới tiêu "thông minh" có khả năng tiết kiệm tới 90% lượng nước.

Đồng thời, một mạng lưới các "tuyến đường mát" cũng được quy hoạch, nơi nhiệt độ có thể thấp hơn tới 4 độ C so với các khu vực trải nhựa lân cận.

Trẻ em vui chơi tại đài phun nước ở Công viên Ellinikon Experience (Ảnh: AP/Thanassis Stavrakis)

Một mô hình thiết kế công viên bền vững

Công viên này là trọng tâm của một tài liệu hướng dẫn về thiết kế và vận hành không gian xanh bền vững, do kiến trúc sư cảnh quan Dimitra Theochari và bà Lenio Myrivili – Giám đốc Toàn cầu phụ trách vấn đề Nhiệt độ (Chief Heat Officer) của UNEP kiêm Cố vấn Đặc biệt về Khả năng chống chịu với Biến đổi Khí hậu – đồng biên soạn.

Nghiên cứu này ghi lại các thông lệ quốc tế trong thiết kế và vận hành công viên đô thị hiện đại, lấy Công viên The Ellinikon làm ví dụ điển hình cho việc áp dụng các nguyên tắc này, kết hợp hài hòa giữa thiết kế và quản lý các yếu tố: vi khí hậu, nguồn nước, thảm thực vật, vật liệu và hệ thống đường đi.

Cách tiếp cận này coi công viên không chỉ đơn thuần là không gian giải trí mà còn là một phần tích hợp của cơ sở hạ tầng đô thị, có khả năng ứng phó với những thách thức về môi trường của đô thị hiện đại.

Mô hình công viên đô thị tại Elliniko

Một công viên với thiết kế mang lại sự mát mẻ, dễ chịu

Các mô phỏng kỹ thuật số đã được sử dụng để tích hợp các yếu tố vi khí hậu vào thiết kế công viên; thông qua việc lập bản đồ nhiệt và sử dụng phương pháp Động lực học chất lưu tính toán (CFD), các khu vực được quy hoạch dựa trên khả năng tạo bóng râm và luồng không khí lưu thông. Các mô phỏng này đã dẫn đến việc thiết kế một mạng lưới các "lối đi mát mẻ".

Các khu vực nghỉ chân được thiết kế với tỷ lệ che phủ bóng râm hơn 60%, đồng thời vẫn duy trì khả năng lưu thông không khí tự nhiên. Cây xanh cũng được sử dụng để tăng cường quá trình thoát hơi nước và cải thiện sự thoải mái về nhiệt độ.

Các hạng mục cảnh quan nước – bao gồm kênh dẫn, hệ thống phun sương và các hồ chứa tiết kiệm nước – được tích hợp vào tổng thể công viên. Sự hiện diện của chúng giúp tăng cường hiệu quả làm mát nhờ bay hơi và góp phần giảm nhiệt độ môi trường xung quanh.

Mạng lưới đường đi trong công viên sẽ được kết hợp hài hòa với địa hình tự nhiên, tạo thành một hệ thống thống nhất, dễ tiếp cận và có bóng râm liên tục. Các lối đi riêng lẻ sẽ nằm xen kẽ giữa các mảng cây xanh, tạo ra những khoảng không gian có vi khí hậu được bảo vệ cùng sự luân chuyển giữa ánh sáng và bóng râm.

Một phần của Công viên Trải nghiệm The Ellinikon (The Ellinikon Experience Park)

Việc sử dụng nước thông minh sẽ giúp công viên chống chịu được các đợt nắng nóng

Dữ liệu liên tục về nhiệt độ không khí, độ ẩm tương đối, bức xạ mặt trời, độ ẩm đất và mức độ che phủ bóng râm sẽ được sử dụng để quản lý hiệu quả hơn vi khí hậu, hệ thống tưới tiêu và công tác bảo dưỡng mảng xanh của công viên.

Hệ thống tưới tiêu thông minh của công viên sẽ sử dụng dữ liệu từ các cảm biến thời tiết và cảm biến đất, cho phép điều chỉnh lượng nước chính xác theo nhu cầu thực tế của cây trồng. Theo nghiên cứu, phương pháp này có thể giúp tiết kiệm tới 90% lượng nước sử dụng.

Mục tiêu là đưa vào công viên hơn 520 loài thực vật, trong đó khoảng ba phần tư là các loài bản địa hoặc những loài thích nghi tốt với điều kiện địa phương.

Một trạm xử lý nước thải cấp độ ba với công suất lên tới 7.000 mét khối nước đã qua xử lý mỗi ngày sẽ cung cấp nước cho tất cả các mục đích sử dụng không phải nước uống (theo quy định), bao gồm cả việc tưới tiêu.

Đồng thời, một bể chứa có dung tích 10.000 mét khối cũng được quy hoạch để dự trữ nước tưới. Cơ sở hạ tầng này sẽ củng cố an ninh nguồn nước cho công viên và tăng cường khả năng chống chịu trong những giai đoạn nắng nóng gay gắt. Nước mưa sẽ được quản lý thông qua hệ thống cơ sở hạ tầng xanh và xanh dương (kết hợp cây xanh và mặt nước), với mục tiêu xử lý toàn bộ lượng nước ngay tại chỗ. Đồng thời, dự án cũng chú trọng khôi phục các dòng chảy tự nhiên—điển hình là suối Trachones—nhằm phát huy vai trò quan trọng của chúng như một phần của hệ thống hạ tầng phòng chống ngập lụt.

Công viên sẽ sử dụng vật liệu địa phương của Hy Lạp

Bề mặt và mặt lát của công viên sẽ sử dụng các vật liệu tự nhiên của Hy Lạp như đá cẩm thạch Kavala, đá cẩm thạch Dionysos-Penteli trắng, đá phiến Karystos và đá sa thạch Mandras. Chúng đã được chọn vì độ bền và góp phần tạo ra sự thoải mái về nhiệt, đồng thời đảm bảo công viên hòa hợp hài hòa với cảnh quan gác mái.

Vật liệu có nguồn gốc từ các cơ sở sân bay cũ sẽ không bị lãng phí mà được tái tích hợp vào thiết kế mới. Các tấm bê tông đang được sử dụng để xây tường chắn, cột và các thành phần kết cấu khác, trong khi cốt liệu nghiền sẽ được sử dụng làm rọ đá và san lấp, do đó làm giảm tác động môi trường của công trình.

Tòa nhà chọc trời sinh khí hậu đang được xây dựng tại The Ellinikon AP Photo/Yorgos Karahalis

Công viên ở Athenian Riviera so sánh với những công viên khác ở nước ngoài như thế nào

Công viên Ellinikon sẽ có tổng diện tích 2.000.000 mét vuông (200 ha). Với quy mô này, đây sẽ là công viên đô thị ven biển lớn nhất châu Âu và là một trong những dự án tái tạo đô thị đầy tham vọng nhất trên toàn thế giới.

Để hình dung về quy mô, Ellinikon vượt xa một số công viên lịch sử mang tính biểu tượng nhất của châu lục. Nó lớn hơn 40% so với Công viên Hyde ở London (142 héc-ta) và gần như ngang ngửa với Công viên Tiergarten rộng lớn ở Berlin (210 héc-ta). Ellinikon cũng sẽ lớn gấp gần bảy lần Công viên Cinquantenaire ở Brussels (30 héc-ta).

Ngay cả khi so sánh với Công viên Trung tâm (Central Park) nổi tiếng toàn cầu của New York (341 héc-ta) – nơi có diện tích lớn hơn khoảng 1,7 lần – thì Ellinikon vẫn là một dự án có quy mô toàn cầu tương đương.

Tuy nhiên, điểm khác biệt nổi bật của dự án chính là đặc điểm gắn liền với bờ biển. Trong khi hầu hết các công viên lớn tại châu Âu đều nằm trọn trong không gian đô thị, thì Ellinikon lại kết nối trực tiếp với dải bờ biển dài 2 km.

Xét riêng trong nhóm các công viên ven biển tại châu Âu, Ellinikon sẽ có quy mô lớn hơn và hiện đại hơn nhiều so với Parc de la Ciutadella truyền thống ở Barcelona (rộng khoảng 31 ha), đồng thời lớn gấp bốn lần dự án cải tạo Vịnh Faliro (rộng khoảng 54 ha) tại Hy Lạp khi hoàn thiện.

Chỉ những khu rừng bảo tồn nằm ngoài đô thị, chẳng hạn như Parco della Sterpaia ở Tuscany (296 ha), hay các vườn quốc gia rộng lớn như Pembrokeshire Coast ở xứ Wales (62.000 ha), mới có diện tích vượt trội hơn so với công viên này.