Rà soát hiệu quả sử dụng nhà, đất tại doanh nghiệp nhà nước

 Bộ trưởng Trần Hồng Minh chủ trì cuộc họp về tình hình quản lý, sử dụng nhà, đất của các doanh nghiệp nhà nước thuộc Bộ Xây dựng. Ảnh Tạ Hải.

Sắp xếp trụ sở, rà soát cơ sở đề xuất chuyển giao

Chiều 11/11, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh chủ trì cuộc họp về tình hình quản lý, sử dụng nhà, đất của các doanh nghiệp nhà nước thuộc Bộ. Tham dự cuộc họp có Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh, đại diện các đơn vị thuộc Bộ và lãnh đạo các doanh nghiệp.

Báo cáo tại cuộc họp, ông Trần Minh Phương - Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính cho biết, hiện nay, Bộ Xây dựng đang quản lý 218 cơ sở trụ sở, với tổng diện tích đất 2.989.720 m² và diện tích sàn sử dụng 1.284.000 m². Đối chiếu với tiêu chuẩn, định mức hiện hành, diện tích trụ sở làm việc đáp ứng khoảng 86,7% nhu cầu.

Sau hợp nhất, sáp nhập, một số cơ quan, đơn vị phải bố trí làm việc chung, ghép phòng hoặc chuyển địa điểm. Tình trạng thiếu diện tích tập trung chủ yếu tại Hà Nội và TP.HCM.

Theo ông Phương, việc sắp xếp, xử lý cơ sở nhà, đất của khối hành chính và đơn vị sự nghiệp cơ bản đã hoàn thành. Nhu cầu phát sinh sau điều chuyển chủ yếu là bổ sung kho hoặc bố trí thêm địa điểm làm việc cho một số đơn vị.

Đối với tài sản kết cấu hạ tầng giao thông, các cục chuyên ngành đã được giao quản lý tài sản trong các lĩnh vực đường bộ, đường sắt, hàng hải, đường thủy nội địa và hàng không. Công tác quản lý, sử dụng tài sản được rà soát hằng năm qua hoạt động thanh tra, kiểm toán, trong đó có nội dung bảo trì kết cấu hạ tầng.

Các cục chuyên ngành hiện quản lý 674 cơ sở nhà, đất thuộc tài sản kết cấu hạ tầng giao thông. Qua rà soát, các đơn vị đề xuất giữ lại 532 cơ sở, chuyển giao về địa phương 132 cơ sở không còn nhu cầu sử dụng và chuyển đổi công năng 10 cơ sở.

Phần lớn trong số 132 cơ sở đề xuất chuyển giao là nhà hạt, nhà trạm do Cục Đường bộ Việt Nam và Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam quản lý, phân bố tại nhiều địa phương. Vụ Kế hoạch - Tài chính đã lấy ý kiến các cơ quan liên quan để xác định nhu cầu tiếp nhận, làm cơ sở hoàn thiện phương án chuyển giao đúng mục đích và đối tượng.

Về xe ô tô công, ông Phương cho biết, tổng số xe hiện có của Bộ thấp hơn tiêu chuẩn, định mức. Các đơn vị đã được Bộ phê duyệt định mức sử dụng xe. Việc mua sắm cần gắn với rà soát nhu cầu thực tế và khả năng điều chuyển xe giữa các cơ quan, đơn vị.

Doanh nghiệp còn vướng hồ sơ đất đai và thủ tục bàn giao

Bộ Xây dựng là cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại 14 doanh nghiệp. Ông Nguyễn Trí Đức - Vụ trưởng Vụ Quản lý doanh nghiệp báo cáo tập trung phản ánh tình hình quản lý, sử dụng nhà, đất của 09 doanh nghiệp nhà nước, gồm: Tổng công ty Viglacera, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam, Tổng công ty Lắp máy Việt Nam, Tổng công ty Xi măng Việt Nam, Tổng công ty Bảo đảm An toàn Hàng hải Việt Nam, Tổng công ty Đầu tư phát triển Nhà và Đô thị, Công ty TNHH MTV Thông tin Điện tử Hàng hải Việt Nam, Công ty Cơ khí ô tô và Thiết bị điện Đà Nẵng, Tổng công ty Cơ khí xây dựng, Tổng công ty Xây dựng Hà Nội.

Theo đó, 09 doanh nghiệp báo cáo có 758 cơ sở nhà, đất, gồm 317 cơ sở thuộc công ty mẹ và 441 cơ sở thuộc các đơn vị thành viên. Trong kế hoạch giai đoạn 2025 - 2030, báo cáo ghi nhận 690 cơ sở dự kiến tiếp tục sử dụng và 66 cơ sở dự kiến trả lại địa phương hoặc chuyển giao. Phần lớn cơ sở được dự kiến giữ lại để phục vụ sản xuất, kinh doanh, quản lý, điều hành và thực hiện nhiệm vụ được giao.

Vụ Quản lý doanh nghiệp đánh giá các doanh nghiệp đã bước đầu xác định hiện trạng, nhu cầu sử dụng và hướng xử lý từng cơ sở. Tuy nhiên, kết quả rà soát ở một số doanh nghiệp chưa phản ánh đầy đủ nguồn gốc nhà, đất và nghĩa vụ tài chính, đồng thời chưa làm rõ phương án xử lý phù hợp với định hướng phát triển giai đoạn 2026 - 2030.

Việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý và bàn giao cơ sở không còn nhu cầu sử dụng còn chậm. Một số trường hợp vướng kéo dài về quy hoạch, đầu tư, tài chính và hiệu quả khai thác.

Từ kết quả rà soát, Vụ Quản lý doanh nghiệp kiến nghị cập nhật hồ sơ pháp lý và phương án sử dụng của từng cơ sở, làm rõ nơi tiếp tục sử dụng, nơi không còn nhu cầu, nơi đang làm thủ tục đầu tư và nơi còn vướng mắc.

Với phần việc thuộc trách nhiệm của doanh nghiệp, lãnh đạo doanh nghiệp và người đại diện phần vốn nhà nước cần xác định rõ trách nhiệm và thời hạn xử lý. Với thủ tục thuộc thẩm quyền địa phương, doanh nghiệp cần chủ động làm việc với cơ quan chức năng và báo cáo kết quả về Bộ Xây dựng.

Đối với trường hợp kéo dài, liên quan đến nhiều cơ quan, Vụ đề xuất doanh nghiệp báo cáo cụ thể nguyên nhân, cơ quan có thẩm quyền và phương án xử lý để Bộ Xây dựng xem xét phối hợp. Việc trả lại đất cho địa phương là một phương án cần nghiên cứu đối với diện tích không còn nhu cầu sử dụng, khai thác không hiệu quả hoặc không có khả năng tiếp tục khai thác, nhằm tránh thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước.

Kết luận tại cuộc họp, Bộ trưởng Trần Hồng Minh đề nghị lãnh đạo các doanh nghiệp rà soát từng cơ sở nhà, đất của công ty mẹ và các đơn vị thành viên. Với cơ sở còn thiếu hồ sơ, doanh nghiệp cần xác định thủ tục phải hoàn thiện.

Với khu đất dự kiến đầu tư, doanh nghiệp cần khảo sát nhu cầu thị trường, tính toán chi phí, khả năng huy động và thu hồi vốn trước khi quyết định triển khai. Trường hợp không còn nhu cầu sử dụng, doanh nghiệp cần làm rõ phương án xử lý và hoàn thiện hồ sơ nếu đề xuất trả lại địa phương.

Nội dung rà soát cần làm rõ nguồn gốc đất, hình thức giao hoặc thuê đất, hồ sơ pháp lý, hiện trạng và hiệu quả sử dụng, cùng các nghĩa vụ tài chính còn phải thực hiện.

Phương án xử lý từng cơ sở cần xác định rõ công việc, tổ chức và cá nhân chịu trách nhiệm, thời hạn hoàn thành. Với những vướng mắc vượt thẩm quyền, doanh nghiệp cần báo cáo cụ thể thủ tục đang vướng, cơ quan có thẩm quyền giải quyết và phương án đề xuất.