Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Tập trung nguồn lực, đánh giá kỹ hiệu quả, tác động kinh tế - xã hội của Dự án Vành đai 5 Vùng Thủ đô

Bộ trưởng Trần Hồng Minh - Chủ tịch Hội đồng thẩm định nhà nước chủ trì cuộc họp

Sau khi nghe ý kiến của các Bộ, ngành và 7 địa phương có dự án đi qua, trên cơ sở góp ý của Tổ thẩm định liên ngành, Bộ trưởng Trần Hồng Minh thống nhất cao với đề xuất hướng tuyến dự án được đơn vị tư vấn đưa ra nhằm phát triển không gian dọc tuyến, tạo thuận lợi cho các địa phương thu hút đầu tư.

Nhìn nhận tuyến Vành đai 5 Vùng Thủ đô cơ bản đi qua địa hình đồng bằng, Bộ trưởng yêu cầu ngay sau khi dự án được cấp có thẩm quyền thông qua chủ trương đầu tư, các chủ đầu tư, đơn vị tư vấn sớm hoàn thiện hồ sơ cọc GPMB bàn giao cho chính quyền địa phương bắt tay ngay vào công tác GPMB, tái định cư. Riêng đoạn tuyến đi qua địa phận tỉnh Ninh Bình có tính chất qua vùng đô thị và khu công nghiệp cần nghiên cứu phương án làm cầu cạn, hạn chế các vướng mắc phát sinh khi phải GPMB làm đường dưới thấp.

“Bảo đảm chất lượng của hồ sơ báo cáo trình cấp có thẩm quyền trong thời gian tới, yêu cầu đơn vị tư vấn tiếp tục làm rõ phương án cụ thể về hệ thống nút giao trên tuyến (nút giao liên thông và nút giao trực thông), tránh để chờ sang bước sau làm sai khác tổng mức đầu tư. Các bên liên quan cũng phải rà soát rất kỹ; bổ sung chi tiết việc sử dụng công nghệ mới, các tiêu chuẩn, quy chuẩn áp dụng; Làm rõ tổng mức đầu tư các dự án thành phần và thuyết minh đầy đủ về suất đầu tư dự án, bảo đảm cơ sở chặt chẽ, khách quan để cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt chủ trương đầu tư dự án”, Bộ trưởng Trần Hồng Minh chỉ đạo.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho rằng nguồn lực dự án không thể chỉ tập trung vào ngân sách Trung ương, vì vậy yêu cầu các địa phương có tuyến đi qua phải phát huy tinh thần trách nhiệm, gạn lọc các dự án để đầu tư, tập trung dồn lực cho dự án Vành đai 5 Vùng Thủ đô (các dự án GPMB, hỗ trợ, tái định cư và dự án thành phần đường song hành).

Về hình thức đầu tư, ủng hộ phương án đầu tư công dự án Vành đai 5 Vùng Thủ đô Hà Nội, song, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh yêu cầu đơn vị tư vấn phải có sự đánh giá kỹ lưỡng hiệu quả tác động đến kinh tế - xã hội và những thuận lợi so với phương án huy động vốn đối tác công - tư (PPP).

Bộ trưởng cũng yêu cầu chủ đầu tư, tư vấn phối hợp với cơ quan chức năng của các địa phương rà soát, nghiên cứu kỹ nguồn vật liệu phục vụ thi công, bãi đổ thải, đặc biệt, phải tính toán cự ly hợp lý để tối ưu chi phí.

Trước đó, báo cáo tại cuộc họp, đại diện tư vấn cho biết, theo phương án đề xuất, dự án Vành đai 5 được nghiên cứu đầu tư với tổng chiều dài khoảng 321km (không bao gồm các đoạn đang khai thác,gồm: 15km đi trùng cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên,14km đi trùng cao tốc Hà Nội - Lào Cai. 19km đi trùng đoạn tuyến qua Thái Nguyên).

Điểm đầu tại Km0 (tương ứng Km367+100 đường Hồ Chí Minh), thuộc địa phận xã Yên Bài, thành phố Hà Nội. Điểm cuối trùng điểm đầu.

Tuyến đi qua địa bàn 7 địa phương: TP Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, TP Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.

Căn cứ quy hoạch, vai trò tuyến đường, nhu cầu vận tải, định hướng và điều kiện phát triển khu vực, tuyến chính Vành đai 5 được đề xuất đầu tư với quy mô 6 làn xe, riêng đoạn qua địa bàn tỉnh Thái Nguyên có quy mô 4 làn xe; Đầu tư đồng bộ đường song hành dọc tuyến với quy mô tối thiểu đường cấp III. Quá trình đầu tư, các đoạn qua khu đô thị, công nghiệp có thể xem xét đầu tư với quy mô lớn hơn theo quy hoạch của địa phương.

Riêng đoạn qua địa bàn tỉnh Phú Thọ, Thái Nguyên có địa hình đồi núi chỉ đầu tư đường song hành đối với các đoạn kết nối với đô thị, công nghiệp, dịch vụ, các đoạn còn lại xây dựng đường gom để kết nối giao thông địa phương (bề rộng tối thiểu 5m).

Với phương án trên, tổng diện tích đất chiếm dụng sơ bộ khoảng 2.925 ha. Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án khoảng 235.741 tỷ đồng gồm: tổng chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khoảng hơn 64.000 tỷ đồng; Chi phí xây dựng hơn 138.300 tỷ đồng; Chi phí QLDA, TVĐT và chi phí khác gần 9.700 tỷ đồng; Chi phí dự phòng gần 23.700 tỷ đồng.

Dự án có nhu cầu vốn đầu tư lớn, bảo đảm tính khả thi, tư vấn đề xuất hạng mục giải phóng mặt bằng, đầu tư đường song hành, dải cây xanh, vỉa hè đầu tư bằng hình thức đầu tư công do khó thu hút nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước (tương tự như dự án đường vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội; Vành đai 3, Vành đai 4 TP.HCM đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư).

Đối với phần tuyến chính cao tốc, Bộ Xây dựng đã nghiên cứu, xem xét 2 phương án đầu tư bao gồm: đầu tư PPP và đầu tư công, sau khi hoàn thành Nhà nước tổ chức thu phí sử dụng đường bộ.

Đẩy nhanh tiến độ thực hiện, tư vấn đề xuất chia dự án thành 15 dự án thành phần,gồm: 7 dự án thành phần thực hiện giải phóng mặt bằng, đường song hành qua 7 địa phương; 8 dự án thành phần thực hiện đầu tư tuyến chính Vành đai 5 (gồm 7 dự án thành phần qua 7 địa phương và 1 dự án thành phần gồm các công trình cầu lớn qua 2 địa phương).

Theo lộ trình được xây dựng, dự án dự kiến khởi công từ năm 2027, cơ bản hoàn thành trong năm 2030.

Thông tin thêm, ông Lưu Quang Thìn, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Xây dựng) cho biết, theo báo cáo thẩm định gửi Hội đồng thẩm định nhà nước, Tổ chuyên gia thẩm định liên ngành đề nghị phải xác định rõ vai trò của tuyến Vành đai 5 là hành lang giao thông kết hợp hành lang công nghiệp - thương mại - logistics - dịch vụ của Vùng Thủ đô nhằm bảo đảm khai thác hiệu quả sau đầu tư.

Đóng góp ý kiến tại cuộc họp, 7 địa phương có tuyến Vành đai 5 Vùng Thủ đô đi qua đều cơ bản thống nhất các nội dung về phương án đầu tư được nêu trong báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.

Riêng về phía Hà Nội, đại diện Sở Xây dựng thành phố đề xuất, trong 8 nút giao thuộc dự án, Hà Nội được chủ động đầu tư nút giao Láng - Hoà Lạc nhằm bảo đảm kết nối hệ thống giao thông kết nối đồng bộ với các dự án đang triển khai. Với 7 nút giao còn lại cần làm rõ hình thái trong tương lai để TP hoạch định phạm vi GPMB, tránh tình trạng GPMB nhiều lần.

Trong khi đó, một trong những nội dung quan trọng được ông Lại Văn Hoàn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên đề nghị là cấp có thẩm quyền nghiên cứu mua lại dự án BOT cầu Thái Hà, bảo đảm sự hài hoà khi công trình cầu Thái Hà trên tuyến Vành đai 5 Vùng Thủ đô hoàn thành, đưa vào khai thác.

Đại diện Sở Xây dựng TP Hải Phòng thì kiến nghị Bộ Xây dựng, tư vấn nghiên cứu nâng quy mô mặt cắt ngang dự án qua qua khu đô thị, khu công nghiệp từ 95 - 120m hơn trên địa bàn thành phố hoặc lớn hơn; Nghiên cứu thêm cơ chế đặc thù cho triển khai các dự án bồi thường GPMB, hỗ trợ tái định cư trước khi điều chỉnh quy hoạch.

Về phía tỉnh Phú Thọ, ông Quách Tất Liêm, Phó Chủ UBND tỉnh cho rằng, dự án muốn triển khai nhanh, việc xem xét các cơ chế đặc thù về bãi đổ thải, nguồn vật liệu, cơ chế thu hồi đất phục vụ GPMB khu vực mỏ vật liệu; chỉ định thầu xây lắp, có cơ chế giảm giá để tối ưu thời gian… là điều cần thiết.

Đánh giá vai trò quan trọng của dự án, song, hầu hết các tỉnh, thành đều có chung trăn trở, việc cân đối ngân sách địa phương tham gia dự án ở thời điểm hiện tại là vô cùng khó, rất cần sự hỗ trợ của ngân sách Trung ương.

Đại diện Bộ Tài chính cho rằng, việc cân đối ngân sách Trung ương hiện tại là tương đối khó khăn, cần sự đồng hành trách nhiệm từ phía các địa phương.

Để áp ứng chất lượng hồ sơ nghiên cứu, nhiều nội dung quan trọng được đề nghị tiếp tục làm rõ. Tổ thẩm định yêu cầu bổ sung, làm rõ tác động của dự án đối với phát triển thị trường trong nước, hạ tầng thương mại, logistics và mạng lưới phân phối hàng hóa; nghiên cứu, bổ sung điều kiện thực hiện dự án đầu tư như vốn, tiến độ thực hiện, công tác giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư, lưu ý rà soát khả năng cung cấp nguồn vật liệu xây dựng bảo đảm dự án không bị thiếu hụt nguồn cung khi triển khai; đánh giá sự phù hợp của dự án với chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế -xã hội và quy hoạch có liên quan.

Việc dự báo nhu cầu vận tải phải trong mối tương quan chung với các dự án khác đang triển khai, sẽ đưa vào khai thác trong thời gian tới như Vành đai 4 nhằm bảo đảm tính khả thi, hiệu quả khai thác tối đa; làm rõ nhu cầu vận tải hàng hóa, đặc biệt đối với xe tải, xe container, xe lạnh, vận tải phục vụ thương mại điện tử và logistics; nghiên cứu bổ sung phân tích về các dòng hàng hóa chủ yếu lưu thông trên Vành đai 5, trên cơ sở đó, rà soát nhu cầu kết nối với các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, trung tâm logistics, chợ đầu mối, trung tâm phân phối, cảng và các đầu mối vận tải quan trọng.

Trên phạm vi dự án cần nghiên cứu bố trí hợp lý các nút giao, đường song hành, đường gom, bãi đỗ xe, trạm dừng nghỉ và các điểm kết nối với hạ tầng thương mại, logistics nhằm phát huy hiệu quả khai thác của tuyến; nghiên cứu quỹ đất dự trữ phục vụ phát triển các trung tâm kho bãi, dịch vụ hỗ trợ công nghiệp tại các nút giao có điều kiện thuận lợi.

Về hình thức đầu tư, Tổ thẩm định liên ngành đề nghị nghiên cứu mức hỗ trợ ngân sách nhà nước tối đa để dự án bảo đảm tính khả thi (vượt mức tỷ lệ theo quy định) để nghiên cứu, trình Quốc hội xem xét quyết định.

Các địa phương cũng được đề nghị điều chỉnh quy hoạch mỏ, điều chỉnh kế hoạch khai thác vật liệu để bảo đảm đáp ứng yêu cầu khai thác, làm rõ khả năng cung cấp vật liệu; ưu tiên áp dụng công nghệ, vật liệu thân thiện môi trường; bảo đảm an toàn, chất lượng công trình và hiệu quả khai thác

Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cần làm rõ số người dân bị ảnh hưởng trong phạm vi GPMB của Dự án; việc cập nhật bảng giá các loại đất trên địa bàn tỉnh; phương án tái định cư đối với các hộ dân bị ảnh hưởng…