Nghiên cứu ứng dụng phương pháp đánh giá giá trị kinh tế cảnh quan trong quy hoạch và quản lý phát triển đô thị

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU ................................................................................................................15

1. Lý luận về sự cần thiết của nhiệm vụ .....................................................................15

2. Mục tiêu của nhiệm vụ.............................................................................................16

3. Phạm vi nghiên cứu..................................................................................................16

4. Phương pháp nghiên cứu.........................................................................................16

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KINH TẾ HỌC CẢNH QUAN.................................18

1. Bối cảnh ra đời của kinh tế học cảnh quan............................................................18

1.1. Địa lý học cảnh quan (Landscape Geography) ..........................................................18

1.2. Học thuyết Dấu chân sinh thái ...................................................................................18

1.3. Kinh tế học đô thị.......................................................................................................19

1.4. Học thuyết cảnh quan đô thị (Landscape Urbanism).................................................19

1.5. Kinh tế học môi trường ..............................................................................................20

1.6. Kinh tế học sinh thái ..................................................................................................20

1.7. Học thuyết Tổng giá trị kinh tế (Total Economic Value – TEV)...............................21

1.8. Kinh tế học cảnh quan................................................................................................22

2. Một số khái niệm chính trong Kinh tế học cảnh quan .........................................23

2.1. Nhóm các khái niệm cơ bản.......................................................................................23

2.2. Nhóm khái niệm về phương pháp..............................................................................25

3. Lý luận trong lĩnh vực kinh tế học cảnh quan.......................................................26

3.1. Lý luận và phản biện đối với kinh tế học cảnh quan..................................................26

3.2. Lý luận về vai trò của việc đánh giá cảnh quan .........................................................36

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ GIÁ

TRỊ KINH TẾ CẢNH QUAN TRONG QUY HOẠCH VÀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN

ĐÔ THỊ...............................................................................................................................41

1. Cơ sở khoa học .........................................................................................................41

1.1. Cảnh quan là một loại hàng hoá, có giá trị, lợi nhuận và có chi phí..........................41

1.2. Mọi chính sách đầu tư và cảnh quan đều cần đi cùng cơ chế kinh tế ........................41

1.3. Hiểu biết đúng đắn về khai thác cảnh quan phải dựa trên sự phối hợp của 03 chuyên

ngành: quy hoạch phát triển, kiến trúc cảnh quan và kinh tế học cảnh quan ......................42

1.4. Đánh giá cảnh quan cần bao gồm cả sự định tính về thẩm mỹ và sự định lượng về kinh

tế 42

1.5. Kết quả đánh giá cảnh quan có thể sử dụng trực tiếp trong quyết định quy hoạch – đầu

tư – quản lý..........................................................................................................................44

2. Điều kiện pháp lý......................................................................................................44

2.1. Công nhận Hồ sơ cảnh quan là tài liệu pháp lý..........................................................44

4

2.2. Công nhận quy hoạch cảnh quan là công cụ phản biện song hành với quy hoạch chung,

quy hoạch phân khu và thiết kế dự án quy mô lớn..............................................................44

2.3. Công nhận Thiết kế cảnh quan là công cụ phản biện song hành với quy hoạch chi tiết,

thiết kế dự án quy mô và và nhỏ..........................................................................................45

2.4. Sự cần thiết của khung pháp lý để tích hợp kinh tế cảnh quan ..................................45

3. Bài học kinh nghiệm ................................................................................................46

3.1. Bài học từ Vương quốc Anh: Phương pháp đánh giá lợi ích kinh tế của quy hoạch đô thị

(Planning Gain & Economic Appraisal)..............................................................................46

3.2. Bài học từ các nước Bắc Âu: Phương pháp đánh giá quy hoạch dựa trên hiệu quả kinh tế

– xã hội ................................................................................................................................47

3.3. Bài học từ Úc (Australia): Phương pháp đánh giá lợi ích kinh tế trong quy hoạch

(Economic Appraisal & Value Capture) .............................................................................48

3.4. Bài học cho LEVA.....................................................................................................49

4. Tổng kết chương 1 và 2............................................................................................50

CHƯƠNG 3: CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ ĐÁNH GIÁ GIÁ TRỊ KINH TẾ CẢNH QUAN

TRONG QUY HOẠCH VÀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ .................................52

1. Bài học kinh nghiệm thực tiễn về ứng dụng phương pháp đánh giá giá trị kinh tế

cảnh quan ở quy mô toàn đô thị.......................................................................................52

1.1. Đánh giá quy hoạch thành phố Oxford đến năm 2040...............................................52

1.2. Đánh giá bảo tồn và khai thác du lịch tại rừng Epping (London)..............................56

1.3. Đánh giá Chương trình trồng cây đô thị Durham, Anh .............................................58

2. Bài học kinh nghiệm thực tiễn về ứng dụng phương pháp đánh giá giá trị kinh tế

cảnh quan ở quy mô khu vực trong đô thị ......................................................................59

2.1. Sử dụng phương pháp đơn vị cảnh quan để lựa chọn phương án tuyến đường truyền tải

điện đến đảo Skye (Scotland) ..............................................................................................59

2.2. Đánh giá đề án phát triển rừng đô thị Yorkshire, Anh...............................................61

2.3. Sử dụng phương pháp đánh giá chi phí - cơ hội để hỗ trợ quyết định lựa chọn bảo tồn

hay khai khoáng...................................................................................................................62

3. Bài học kinh nghiệm thực tiễn về ứng dụng phương pháp đánh giá giá trị kinh tế

cảnh quan ở quy mô địa điểm trong đô thị .....................................................................63

3.1. Sử dụng phương pháp đánh giá nhanh đề án phát triển trang trại ven đô Swansea (Xứ

Wales)..................................................................................................................................63

3.2. Sử dụng phương pháp đánh giá chi phí cơ hội để hỗ trợ lựa chọn bảo vệ hay khai thác

rừng 64

3.3. Sử dụng phương pháp đánh giá chi phí cơ hội để hỗ trợ lựa chọn bảo tồn hay phát triển

năng lượng tái tạo ................................................................................................................65

3.4. Cân nhắc cần lưu ý khi xác định chi phí bảo tồn cảnh quan......................................66

4. Phương pháp luận đánh giá giá trị kinh tế cảnh quan trong quy hoạch và quản lý

phát triển đô thị .................................................................................................................67

4.1. Sự cần thiết của đánh giá giá trị kinh tế cảnh quan trong quy hoạch và quản lý phát triển

đô thị....................................................................................................................................67

5

4.2. Lý luận khởi nguyên của phương pháp đánh giá giá trị kinh tế cảnh quan trong quy

hoạch và quản lý phát triển đô thị........................................................................................69

4.3. Khả năng áp dụng của phương pháp đánh giá giá trị kinh tế cảnh quan trong quy hoạch

và quản lý phát triển đô thị ..................................................................................................70

4.4. Phương hướng tích hợp đánh giá cảnh quan trong các quy trình pháp lý..................71

4.5. Một số ứng dụng tiềm năng của phương pháp đánh giá giá trị kinh tế cảnh quan trong

quy hoạch và quản lý phát triển đô thị.................................................................................73

4.6. Ý nghĩa của việc ứng dụng phương pháp đánh giá giá trị kinh tế cảnh quan trong quy

hoạch và quản lý phát triển đô thị........................................................................................75

5. Tổng kết chương 3....................................................................................................78

CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG QUY HOẠCH VÀ QUẢN LÝ

PHÁT TRIỂN TẠI MỘT SỐ ĐÔ THỊ TỪ GÓC ĐỘ GIÁ TRỊ KINH TẾ CẢNH QUAN

....................................................................................................................................80

1. KHU DU LỊCH QUỐC GIA SA PA.......................................................................81

1.1. Đánh giá tổng quan ....................................................................................................81

1.2. Phân tích, đánh giá hiện trạng, diễn biến và tiềm năng khai thác cảnh quan.............87

1.3. Đánh giá tác động của quy hoạch và quản lý phát triển đô thị ..................................95

1.4. Xây dựng kịch bản so sánh ........................................................................................109

1.5. Đánh giá tổng hợp......................................................................................................115

1.6. Kiến nghị....................................................................................................................127

2. ĐÔ THỊ ĐÀ NẴNG..................................................................................................131

2.1. Đánh giá tổng quan ....................................................................................................131

2.2. Phân tích, đánh giá hiện trạng, diễn biến và tiềm năng khai thác cảnh quan.............137

2.3. Đánh giá tác động của quy hoạch và quản lý phát triển đô thị ..................................156

2.4. Xây dựng kịch bản .....................................................................................................172

2.5. Đánh giá tổng hợp......................................................................................................176

2.6. Kiến nghị....................................................................................................................178

3. KHU DU LỊCH QUỐC GIA PHÚ QUỐC.............................................................180

3.1. Đánh giá tổng quan ....................................................................................................180

3.2. Phân tích, đánh giá hiện trạng, diễn biến và tiềm năng khai thác cảnh quan.............186

3.3. Đánh giá tác động của quy hoạch và quản lý phát triển đô thị ..................................202

3.4. Xây dựng kịch bản so sánh ........................................................................................209

3.5. Đánh giá tổng hợp......................................................................................................210

3.6. Kiến nghị....................................................................................................................210

4. Tổng kết Chương 4...................................................................................................210

4.1. Khu Du lịch Quốc gia Sa Pa ......................................................................................211

4.2. Đà Nẵng: Đô thị trung tâm sau sáp nhập ...................................................................211

4.3. Khu Du lịch Quốc gia Phú Quốc ...............................................................................211

6

4.4. Tổng hợp và luận giải ................................................................................................212

CHƯƠNG 5. ĐỀ XUẤT PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ GIÁ TRỊ KINH TẾ CẢNH

QUAN TÍCH HỢP TRONG QUY HOẠCH VÀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ213

1. Giới thiệu chung về phương pháp đánh giá giá trị kinh tế cảnh quan trong quy

hoạch và quản lý phát triển đô thị ...................................................................................213

1.1. Đối tượng áp dụng......................................................................................................214

1.2. Phạm vi áp dụng.........................................................................................................215

1.3. Phương pháp luận LEVA...........................................................................................215

2. Quy trình kỹ thuật thực hiện LEVA ......................................................................216

2.1. Bước 1: Xây dựng cơ sở dữ liệu về cảnh quan (Hồ sơ cảnh quan khu vực)..............216

2.2. Bước 2: Đánh giá tổng quan về giá trị cảnh quan khu vực........................................218

2.3. Bước 3: Phân tích, đánh giá hiện trạng cảnh quan.....................................................223

2.4. Bước 4: Đánh giá tác động cảnh quan của dự định phát triển ...................................226

2.5. Bước 5: So sánh tác động cảnh quan giữa các kịch bản ............................................228

2.6. Bước 6: Lập báo cáo khuyến nghị và vận động chính sách.......................................229

3. Một số phương pháp kinh tế học hỗ trợ LEVA.....................................................231

3.1. Phương pháp Chi phí du lịch (Travel Cost Method – TCM).....................................232

3.2. Phương pháp Chi phí tránh được (Avoided Cost - AC).............................................232

3.3. Phương pháp Chi phí thay thế (Replacement Cost - RC) ..........................................233

3.4. Phương pháp Chức năng sản phẩm (Production Function - PF)................................233

3.5. Phương pháp Chuyển giao lợi ích (Benefit Transfer - BT) .......................................233

3.6. Phương pháp Vòng đời dự án (Life Cycle Assessment - LCA) ................................234

3.7. Phương pháp Giá trị văn hoá (Cultural Landscape Valuation - CLV).......................234

3.8. Phương pháp Thang điểm định tính (Helliwell) ........................................................234

3.9. Phương pháp Chi phí - lợi ích (CBA) và Sự sẵn lòng chi trả (WTP) ........................235

3.10. Phương pháp Mô hình giá hưởng thụ (Hedonic Pricing Model - HPM) ...................237

3.11. Hệ thống hoá các phương pháp khả dụng trong LEVA.............................................238

4. Bộ chỉ số LEVA ........................................................................................................240

4.1. Giới thiệu ...................................................................................................................240

4.2. Những chỉ số tiêu biểu ...............................................................................................241

5. Đề xuất quy trình tích hợp LEVA trong lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý thực

hiện theo quy hoạch đô thị................................................................................................245

6. Tổng kết Chương 5...................................................................................................246

CHƯƠNG 6. HƯỚNG DẪN PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ GIÁ TRỊ KINH TẾ CẢNH

QUAN .................................................................................................................................248

1. Giới thiệu...................................................................................................................248

2. Mục đích....................................................................................................................249

3. Đối tượng áp dụng....................................................................................................249

7

4. Phạm vi áp dụng.......................................................................................................250

4.1. Đánh giá cơ chế - chính sách .....................................................................................250

4.2. Đánh giá tác động của quy hoạch ..............................................................................250

4.3. Quy hoạch vùng .........................................................................................................250

4.4. Quy hoạch chung và phân khu...................................................................................250

4.5. Quy hoạch chi tiết và thiết kế dự án...........................................................................251

4.6. Áp dụng với quản lý phát triển đô thị ........................................................................251

5. Khái niệm và thuật ngữ ...........................................................................................251

6. Yêu cầu chuyên môn đối với nhóm thực hiện........................................................251

7. Nguyên tắc thực hiện LEVA ...................................................................................251

8. Yêu cầu tích hợp đánh giá tác động cảnh quan trong lập, thẩm định, phê duyệt và

quản lý thực hiện theo quy hoạch ....................................................................................252

9. Quy trình kỹ thuật thực hiện đánh giá tác động cảnh quan ................................253

10. Một số phương pháp kinh tế học hỗ trợ đánh giá tác động cảnh quan ..............253

11. Khung nội dung báo cáo đánh giá tác động cảnh quan........................................253

11.1. MỞ ĐẦU....................................................................................................................253

11.2. CƠ SỞ DỮ LIỆU.......................................................................................................253

11.3. TỔNG QUAN VỀ GIÁ TRỊ CẢNH QUAN KHU VỰC..........................................254

11.4. PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG CẢNH QUAN.......................................254

11.5. ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CẢNH QUAN CỦA ĐỀ XUẤT PHÁT TRIỂN..............254

11.6. KỊCH BẢN SO SÁNH ..............................................................................................254

11.7. ĐỀ XUẤT VÀ TÁC ĐỘNG CHÍNH SÁCH.............................................................254

11.8. PHỤ LỤC...................................................................................................................254

12. Tổng kết Chương 6...................................................................................................254

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ...........................................................................................256

1. Kết luận.....................................................................................................................256

1.1. Ý nghĩa khoa học của đề tài .......................................................................................256

1.2. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài........................................................................................256

1.3. Một số lưu ý quan trọng.............................................................................................257

2. Kiến nghị...................................................................................................................258

TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................................................................................260

 

PHẦN MỞ ĐẦU

1. Lý luận về sự cần thiết của nhiệm vụ

Tài nguyên địa điểm là yếu tố khởi đầu, quyết định sự hình thành đô thị. Nơi có sông ngòi, giao thương hay khoáng sản thì thành phố mới trỗi dậy. Tiếp đến, tài nguyên đất đai là chất liệu trực tiếp để xây dựng. Khi dân số tăng, thị trường mở rộng, sự phát triển sẽ lan tràn. Đôi khi, sự phát triển còn lan tràn ngay cả khi dân số chưa có nhu cầu đến mức như vậy. Đó là những thời kỳ mà đất đô thị hoá, với sự thúc đẩy của xây dựng hạ tầng, đã biến thành một thứ vốn mà mọi người đều muốn nắm giữ.

Tài nguyên cảnh quan là yếu tố thường được xét đến sau cùng trong sự đánh giá, bởi nó thuộc về một phạm trù khác: vẻ đẹp của mỗi vùng đất, thứ mong manh, rất dễ bị tổn thương và một đi không trở lại. Nó có thể bị mất trước cả khi tài nguyên đất đai bị khai thác triệt để; bởi chỉ cần một trong các yếu tố làm nên giá trị thẩm mỹ bị biến dạng, toàn bộ vẻ đẹp sẽ mất, hoặc xuống cấp, hoặc bị số đông coi là “xấu”. Có lẽ không cần lấy ví dụ từ các vùng đất, ta hãy so sánh với vẻ đẹp của phụ nữ, khi tóc của họ bị cắt lẹm, hay trên mặt có một vết sẹo dù rất nhỏ.

Mở rộng không gian đô thị tất yếu đòi hỏi xâm lấn vào những vùng tự nhiên. Song xâm lấn bao nhiêu, với tốc độ nào, theo hình thái nào, nằm trong quyết định của con người. Có nhiều lựa chọn khác nhau để người ta tìm ra cách phát triển bền vững hơn, nếu thực sự mong muốn điều đó. Nếu không có cách tiếp cận đúng, sự phát triển thường chọn cách dễ nhất, nhanh nhất: biến đất đai thành lợi nhuận trực tiếp.

Quy hoạch đô thị ở Việt Nam nói chung chưa xem xét giá trị cảnh quan như một lĩnh vực kinh tế. Vẻ đẹp của đô thị, nếu có, là một sự may rủi của bối cảnh chứ không phải là một động lực phát triển khiến người ta tự nguyện thực hiện. Nỗ lực đơn phương của chính quyền hoặc một số nhà đầu tư, một số cá nhân trong bảo tồn và phát triển cảnh quan là không đủ để gìn giữ và phát triển vẻ đẹp đô thị. Trong khi quá trình phá hoại các giá trị này lại đang diễn ra nhanh chóng và sâu rộng một cách vô thức, nhất là trong giai đoạn kinh tế thị trường nặng về thâm dụng tài nguyên đất đai hiện nay. Một khi Việt Nam bước sang giai đoạn khai thác kinh tế tri thức, sáng tạo, công nghệ, với những giá trị gia tăng cao hơn, thì giá trị kinh tế cảnh quan thiên nhiên cũng như cảnh quan văn hóa sẽ tất yếu trở thành yếu tố cốt lõi trong nền kinh tế của nhiều đô thị.

Tiếp cận của nghiên cứu này dựa trên một thực tế là giá trị kinh tế của cảnh quan là có thể đo đếm được và ứng dụng được trong quá trình ra quyết định quy hoạch và quản lý phát triển đô thị. Thông qua các phương pháp đánh giá này, có thể giúp nhà quản lý, nhà đầu tư và cộng đồng dân cư đạt được nhận thức cao hơn về khả năng và vai trò của mình trong việc gìn giữ và làm đẹp môi trường sống. Nó có thể chứng minh rằng có thể chọn lựa những phương án thiết kế khác, những cơ chế vận hành và quản lý khác với những gì hiện có, mà vẫn đem đến một lợi ích kinh tế tương tự trong ngắn hạn, còn trong dài hạn, thì rõ ràng là gìn giữ được những lợi ích còn lớn lao hơn thế nhiều, thay vì tận dụng cạn kiệt tài nguyên cho những mục đích thiển cận.

Thông qua nghiên cứu và nhìn nhận giá trị kinh tế của cảnh quan như một nguồn lực phát triển, có thể kế hoạch hoá việc duy trì, khai thác cảnh quan như một vòng đời dự án, mà trong đó giá trị nó mang lại cho đô thị có thể quay lại để tái đầu tư bền vững hơn, đồng thời nâng cao chất lượng sống cho con người.

16

2. Mục tiêu của nhiệm vụ

Đưa phương pháp đánh giá giá trị kinh tế cảnh quan (Landscape Economic Value Assessment – viết tắt là LEVA) vào ứng dụng trong công tác quy hoạch và quản lý phát triển đô thị Việt Nam. Cụ thể là:

- Nghiên cứu lý luận và khái niệm của chuyên ngành Kinh tế học cảnh quan ứng dụng cho quy hoạch và quản lý phát triển đô thị;

- Nghiên cứu các phương pháp đánh giá giá trị kinh tế cảnh quan ứng dụng cho đô thị ở các quy mô/tầng bậc khác nhau;

- Nghiên cứu các bài học kinh nghiệm quốc tế về thực hành đánh giá giá trị kinh tế của cảnh quan ứng dụng trong đô thị;

- Đề xuất ứng dụng phương pháp đánh giá giá trị kinh tế cảnh quan vào quy hoạch và quản lý phát triển đô thị ở Việt Nam, cùng các công cụ hỗ trợ quá trình lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý thực hiện theo quy hoạch đô thị;

- Dự thảo Hướng dẫn phương pháp đánh giá gí trị kinh tế cảnh quan.

3. Phạm vi nghiên cứu

- Lĩnh vực: Kinh tế học cảnh quan, Quy hoạch đô thị, Quản lý phát triển đô thị.

- Phạm vi không gian: Các đô thị Việt Nam nói chung. Trong đó, thực hiện nghiên cứu trường hợp tại 03 địa bàn là: Khu du lịch quốc gia Sa Pa (thị xã Sa Pa cũ); Khu du lịch quốc giá Phú Quốc (Thành phố Phú Quốc cũ); Đô thị trung tâm Đà Nẵng (thành phố Đà Nẵng cũ).

- Phạm vi thời gian: Các nghiên cứu trường hợp lấy theo thời hạn quy hoạch hiện nay, đến các năm 2030, 2040, một số có tầm nhìn đến năm 2050.

4. Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết: Phân tích tài liệu về lý thuyết kinh tế cảnh quan nhằm phát hiện ra các khía cạnh, cấu trúc lý thuyết, trường phái nghiên cứu, và các các xu hướng phát triển của lý thuyết. Dựa trên cơ sở phân tích, chọn lọc ra những thông tin cần thiết phục vụ cho đề tài.

- Phương pháp nghiên cứu lịch sử: nghiên cứu quá trình vận dụng các phương pháp kinh tế cảnh quan bằng cách tìm nguồn gốc phát sinh, quá trình phát triển và những biến đổi của các phương pháp để tìm ra bản chất và quy luật vận động của nó.

- Phương pháp thống kê, dự báo: thu thập, phân tích, chọn lọc từ các dữ liệu chính thức và phi chính thức hiện có để tìm hiểu về nhu cầu tương lai, để làm cơ sở cho các tính toán kế hoạch, quy hoạch.

- Phương pháp mô hình hóa và lượng giá kinh tế: Xây dựng mô hình Tài khoản giá trị kinh tế cảnh quan nhằm lượng hóa các thành phần giá trị của cảnh quan theo không gian và thời gian. Phương pháp này cho phép phân tách, so sánh và tổng hợp các nhóm giá trị khác nhau của cảnh quan, làm cơ sở cho việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất, so sánh phương án và hỗ trợ ra quyết định trong quy hoạch và đầu tư.

- Phương pháp phân tích không gian và GIS: Ứng dụng kiến thức thiết kế cảnh quan (Landscape Design) trong việc phân tích cấu trúc không gian cảnh quan, mối quan

17

hệ giữa các yếu tố tự nhiên – nhân tạo – kinh tế – xã hội, cũng như biểu diễn và so sánh giá trị cảnh quan trên bản đồ. Phương pháp này giúp trực quan hóa kết quả tính toán và tăng khả năng ứng dụng trong thực tiễn quy hoạch.

- Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm: Phương pháp được sử dụng trong xây dựng trường hợp thực nghiệm, thông qua các bước sau: (1) Xác định chính xác các yếu tố, điều kiện tương tác giữa kinh tế cảnh quan và giải pháp quy hoạch; (2) Xây dựng được giả thuyết về mối quan hệ nhân – quả giữa các yếu tố; (3) Tính toán thử nghiệm nhiều lần nhằm xác định các chỉ số định lượng, từ đó để kết luận về tính điển hình của chỉ tiêu.

- Phương pháp chuyên gia: Tham vấn ý kiến và đánh giá của đội ngũ các chuyên gia có trình độ cao trong chuyên ngành kinh tế cảnh quan, quy hoạch đô thị và quản lý phát triển đô thị. Khai thác ý kiến đánh giá của các chuyên gia sẽ giúp nhận định, làm rõ bản chất của vấn đề, sự kiện nhằm tìm ra giải pháp tối ưu cho chủ đề.

- Và các phương pháp khác.