Quy hoạch không gian đa tầng thống nhất

 Tầng hầm ga Bến Thành của tuyến metro số 1 (ẢNH: HOÀNG HÙNG)

Nền tảng cho chiến lược thống nhất về phát triển đô thị

Theo dự thảo luật, quy hoạch tổng thể thành phố được xây dựng trên cơ sở cụ thể hóa quan điểm, tầm nhìn, mục tiêu phát triển của quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng. Việc thiết kế quy hoạch tổng thể thành phố không đơn thuần tập hợp những quy hoạch hiện có, mà còn là tích hợp khối lượng lớn thông tin, dữ liệu vào một hệ thống đồng bộ và hợp lý, làm nền tảng cho chiến lược thống nhất về phát triển đô thị.

Dự thảo luật khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi để đầu tư những dự án khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao. Việc quy hoạch, phân vùng chức năng cũng được đặt ra nhằm quản lý, đầu tư xây dựng, sử dụng không gian đa tầng một cách bài bản.

Cách tiếp cận này mở ra không gian phát triển mới cho đô thị, cho phép khai thác những không gian chưa được sử dụng hoặc chưa được quản lý đầy đủ. Các tầng không gian có mối liên hệ mật thiết với nhau trong tổng thể đô thị nên không thể quản lý riêng rẽ. Trong đó, ở tầng không gian ngầm, hệ thống metro, bãi giữ xe ngầm... phải được đặt trong mối liên hệ với các công trình khác. Với không gian trên mặt đất, nhà ở và các công trình nên được bố trí hài hòa với cảnh quan, phục vụ tốt cho đô thị.

Ở không gian tầm thấp, hoạt động của thiết bị bay không người lái (drone) và những dịch vụ logistics đòi hỏi phân luồng, xác định độ cao, hành lang bay và được quản lý bằng công nghệ thông minh. Mục tiêu cuối cùng của việc kết nối những tầng không gian này là vừa nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác thêm nguồn lực, vừa phục vụ tốt hơn cuộc sống người dân.

Cải thiện cách thức quản lý

Cơ chế quản lý và quyền sử dụng đối với từng tầng không gian cũng nên được xác lập rõ ràng. Chẳng hạn, quy định cụ thể hơn về độ sâu, mức độ cho phép sử dụng không gian ngầm; xác định rõ phạm vi, quyền, trách nhiệm và điều kiện khai thác không gian tầm thấp, tầm cao...

Bên cạnh đó, cơ chế huy động nguồn lực phù hợp cũng là một trong những vấn đề cần quan tâm. Mô hình đối tác công - tư (PPP) cùng nhiều cơ chế đặc thù có thể giúp thu hút nguồn lực xã hội bổ trợ cho ngân sách công; khắc phục tình trạng dự án kéo dài, chậm triển khai, làm ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư và niềm tin của người dân, doanh nghiệp.

Dòng vốn tư nhân có thể tham gia vào nhiều cấu phần hạ tầng và dịch vụ đô thị như giao thông kết nối, logistics, tái phát triển các khu vực có tiềm năng. Khi được đặt trong một khung quy hoạch rõ ràng, sự tham gia này đem lại lợi ích chung cho các bên, giúp tăng hiệu quả khai thác quỹ đất đô thị, giảm áp lực cho nguồn lực công vốn có giới hạn.

Để quy hoạch tổng thể đi vào thực tiễn, nên tiếp tục cải thiện cách thức quản lý phù hợp với quy hoạch tích hợp - vốn đòi hỏi cơ chế phối hợp đa ngành. Mỗi dự án không còn là công việc riêng của một sở, ngành, đơn vị mà cần sự tham gia, phối hợp, chia sẻ dữ liệu giữa nhiều cơ quan. Các sở, ngành, đơn vị có nhiệm vụ cập nhật dữ liệu vào một hệ thống để sử dụng chung và chuẩn bị nhân lực đủ năng lực về công nghệ.

TSKH-KTS NGÔ VIẾT NAM SƠN