Định hình không gian cho thiết bị bay không người lái: Hướng đến phát triển kinh tế tầm thấp

Nhiều ứng dụng phục vụ đời sống, sản xuất

Tháng 2-2026, Sở KH-CN TPHCM phối hợp cùng Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post) và Công ty cổ phần CT UAV khai trương tuyến giao hàng bằng UAV kết nối giữa xã Cần Giờ với phường Vũng Tàu.

Trong sự kiện này, một kiện hàng bưu chính thực tế đã được UAV vận chuyển từ bến phà xã Cần Giờ sang khu vực đường Trần Phú, phường Vũng Tàu với hành trình hơn 12km mỗi chiều. Thời gian bay chỉ mất 15 phút, tối ưu hơn phương thức vận tải đường bộ khoảng 6 lần và đường thủy khoảng 3 lần.

 Nhân viên Công ty cổ phần Real-Time Robotics Việt Nam kiểm tra hiển thị bản đồ của UAV trước khi hoàn chỉnh sản phẩm. Ảnh: TẤN BA

Trước đó, tháng 1-2026, Sở KH-CN TPHCM phối hợp Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TPHCM (SHTP) cùng các doanh nghiệp công nghệ thử nghiệm giao hàng bằng UAV tại SHTP. Dù phạm vi giao nhận hàng chủ yếu trong nội khu SHTP với các kiện hàng gọn nhẹ, đây vẫn là mốc khởi đầu quan trọng trong việc đưa UAV vào phục vụ đời sống.

Trong lĩnh vực dữ liệu, vào tháng 7-2026, TPHCM triển khai Dự án ứng dụng UAV số hóa dữ liệu tại 168 phường, xã, đặc khu. Bước đầu, dự án được triển khai tại xã Trừ Văn Thố và đến nay đã mở rộng nhiều khu vực khác như Bàu Bàng, Hưng Long, Cần Giờ, Vĩnh Lộc, Bình Mỹ và Bến Cát.

Trong dự án này, thiết bị UAV được vận hành có khối lượng 3,5kg, tải trọng tối đa 5kg, thời gian bay tối đa 60 phút trong điều kiện không tải. Thiết bị đạt tốc độ bay 10–15m/s, khoảng cách điều khiển tối đa 15km trong điều kiện không vật cản và khả năng kháng gió cấp 6. UAV được trang bị camera 4K HD hỗ trợ zoom hybrid 6x, phục vụ thu thập dữ liệu hình ảnh từ trên cao.

Thực tế cho thấy, UAV có khả năng bao quát nhanh không gian rộng lớn, tiếp cận các vị trí phân tán hoặc khó quan sát trực tiếp. Hình ảnh thu nhận từ trên cao phản ánh tương đối đầy đủ hiện trạng sử dụng đất, công trình, hạ tầng giao thông, mặt nước và sự thay đổi không gian theo từng thời điểm, tạo nguồn cơ sở dữ liệu quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Tiến tới làm chủ công nghệ

Theo ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch Liên minh Kinh tế tầm thấp Việt Nam, thiết bị bay chỉ là công cụ thu thập dữ liệu thô ban đầu, giá trị kinh tế thực sự nằm ở việc chuyển hóa các đám mây điểm thành bản sao số không gian. Giá trị của kinh tế tầm thấp không nằm ở những chuyến bay đơn lẻ, mà ở cả hệ thống điều khiển, AI, cảm biến, viễn thông và dữ liệu tạo thành chuỗi phục vụ từng nhu cầu cụ thể.

Hệ sinh thái công nghệ trong nước đang hình thành với sự tham gia của các doanh nghiệp công nghệ như Real-Time Robotics (RtR), Gremsy, Saolatek, CT UAV (CT Group)... và hàng loạt sản phẩm UAV đã được sản xuất.

Trong đó, các sản phẩm của Real-Time Robotics (có nhà máy tại TPHCM) đạt tỷ lệ nội địa hóa hơn 90% và xuất khẩu sang nhiều quốc gia. Công ty CT UAV cũng đẩy mạnh hướng ra thị trường xuất khẩu.

Tập đoàn CT Group mới đây công bố CT UAV cùng đối tác TJ Aerospace khánh thành nhà máy liên doanh lắp ráp UAV tại Garden Grove, California (Mỹ), với mục tiêu đưa ra thị trường hơn 100 UAV mỗi ngày, gồm các dòng drone và phương tiện bay cất hạ cánh thẳng đứng (e-VTOL).

Năng lực sản xuất thiết bị UAV của các doanh nghiệp công nghệ trong nước đã sẵn sàng. Tuy nhiên, để ứng dụng rộng rãi UAV vào đời sống và hướng đến nền kinh tế tầm thấp, thành phố còn nhiều nhiệm vụ phải triển khai, trọng tâm là phát triển mạng lưới hạ tầng vật lý như bãi đáp, trạm sạc, trung tâm điều hành bay, trung tâm logistics gắn liền với quy hoạch đô thị, khu công nghiệp, sân bay, cảng biển...

Từ việc hình thành không gian thử nghiệm đến làm chủ công nghệ UAV là cả quá trình TPHCM từng bước xây dựng và định hình kinh tế tầm thấp.

Kế hoạch số 200/KH-UBND ngày 18-5-2026 của UBND TPHCM về phát triển kinh tế tầm thấp trên địa bàn đến năm 2030 xác định: đây là mô hình kinh tế dựa trên khai thác không phận tầm thấp, kết hợp công nghệ hàng không tầm thấp, vật liệu mới, năng lượng mới, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, tự hành, viễn thông thế hệ mới và các mô hình kinh doanh số.

UBND TPHCM đã giao Bộ Tư lệnh TPHCM phối hợp với Quân chủng Phòng không - Không quân, Bộ Tư lệnh Quân khu 7, Công an TPHCM, Sở KH-CN TPHCM cùng các cơ quan, đơn vị liên quan nghiên cứu, đề xuất địa điểm tổ chức không gian thử nghiệm. Các khu vực ưu tiên nghiên cứu gồm: Cần Giờ, Củ Chi, Khu đô thị Khoa học công nghệ Bắc TPHCM.

Sở KH-CN TPHCM đang mời gọi, lựa chọn doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học tham gia đầu tư hạ tầng, thiết bị, nền tảng quản lý và hệ thống vận hành không gian thử nghiệm theo hình thức xã hội hóa.

Theo Sở KH-CN TPHCM, khi kết thúc quá trình thử nghiệm, sở sẽ phối hợp các cơ quan liên quan tham mưu UBND TPHCM xem xét tiếp nhận kết quả phục vụ công tác quản lý nhà nước; đề xuất nhân rộng mô hình hoặc giao thực hiện nhiệm vụ KH-CN.

Kết quả thử nghiệm cũng có thể được sử dụng làm cơ sở xem xét đưa sản phẩm tham gia các đề án thí điểm chính sách tạo động lực thương mại hóa, đặt hàng hoặc mua sắm công theo quy định khi đáp ứng yêu cầu thực tiễn.