VIUP tổ chức Hội thảo khoa học kỷ niệm 70 năm thành lập: Quy hoạch kiến tạo cấu trúc phát triển mới

PGS.TS.KTS Hoàng Vĩnh Hưng – Viện trưởng VIUP phát biểu khai mạc hội thảo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS.TS.KTS Hoàng Vĩnh Hưng – Viện trưởng VIUP đã khái quát những thành tựu nổi bật của Viện trong công tác nghiên cứu khoa học trong suốt quá trình xây dựng và phát triển. Với ba chức năng, nhiệm vụ chính là phục vụ công tác quản lý nhà nước, nghiên cứu khoa học và tư vấn lập quy hoạch, VIUP đã có nhiều đóng góp thiết thực trong việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật và triển khai nhiều đồ án quy hoạch quan trọng ở cấp quốc gia, vùng, tỉnh và các đô thị lớn trên cả nước.

Từ năm 2016 đến nay, Viện đã hoàn thành hơn 70 nhiệm vụ khoa học công nghệ, trong đó có 3 nhiệm vụ cấp quốc gia; xây dựng đội ngũ 75 nhà khoa học có trình độ chuyên môn cao. Các nghiên cứu tập trung vào đổi mới nội dung, phương pháp lập quy hoạch; Ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong lập quy hoạch; Nghiên cứu các mô hình, giải pháp quy hoạch đô thị bền vững, chống chịu với thiên tai và thích ứng với BĐKH, các mô hình quy hoạch đô thị đặc thù, khu chức năng; Nghiên cứu các giải pháp, mô hình quy hoạch nông thôn đáp ứng tiêu chí xây dựng nông thôn mới, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc; Xây dựng Quy chuẩn, Tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia, Hướng dẫn kỹ thuật về quy hoạch đô thị và nông thôn… Các kết quả nghiên cứu khoa học cũng được Viện áp dụng trực tiếp trong công tác tư vấn lập quy hoạch cho các tỉnh, thành phố trên cả nước thông qua các quy hoạch quan trọng như: Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050, các đồ án Quy hoạch Vùng, Quy hoạch tỉnh và Quy hoạch chung các Khu kinh tế, các đô thị lớn trên cả nước như: Thành phố Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Quảng Ninh… Việc phổ biến các kết quả nghiên cứu khoa học cũng được Viện thực hiện thông qua đăng tải các bài báo khoa học, kết quả thực hiện các nhiệm vụ khoa học công nghệ trên trang thông tin điện tử, Tạp chí Quy hoạch Xây dựng trực thuộc Viện.

Đặc biệt, Viện chú trọng ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số, đẩy mạnh ứng dụng GIS, AI, xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch và các công cụ hỗ trợ tự động hóa công tác lập quy hoạch.

Về định hướng trong giai đoạn tới, Viện trưởng Hoàng Vĩnh Hưng cho biết VIUP tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ Bộ Xây dựng giao trong Kế hoạch triển khai các Nghị quyết quan trọng của Trung ương và của Chính phủ, các nhiệm vụ phục vụ công tác quản lý nhà nước ngành Xây dựng. Đồng thời, tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật ngành; Nghiên cứu các mô hình quy hoạch đô thị đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế và bảo tồn phát huy giá trị văn hóa dân tộc; Nghiên cứu các mô hình quy hoạch đô thị bền vững, chống chịu với thiên tai và thích ứng với Biến đổi khí hậu. Viện cũng sẽ mở rộng nghiên cứu các lĩnh vực mới như: Không gian ngầm đô thị, Không gian tầm thấp, quyền sử dụng, khai thác không gian cao tầng trong đô thị, khai thác giá trị cảnh quan…

Bên cạnh đó, Viện tăng cường hợp tác quốc tế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đẩy mạnh ứng dụng và chuyển giao kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, trong đó có dự án “Đô thị Việt Nam thích ứng/chống chịu với biến đổi khí hậu” sử dụng vốn viện trợ ODA không hoàn lại của Chính phủ Canada, triển khai trong giai đoạn 2026–2030.

Tại Hội thảo, các tham luận tập trung phân tích những yêu cầu mới về thể chế, phương pháp tiếp cận, tổ chức không gian và mô hình phát triển đô thị trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới.

TS.KTS Trương Văn Quảng – Phó Tổng thư ký Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam trình bày tham luận 

Với tham luận “Các yêu cầu mới đặt ra cho công tác quy hoạch và phát triển đô thị Việt Nam hiện nay”, TS.KTS Trương Văn Quảng – Phó Tổng thư ký Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam đã phân tích những thay đổi về bối cảnh và yêu cầu thực tiễn, từ đó đề xuất khung tư duy mới về quy hoạch đô thị với các giá trị cốt lõi: Không gian phát triển – Con người – Hạ tầng – Sinh thái – Giá trị – Quản trị. Đây là cơ sở hướng tới mô hình đô thị hiện đại, giàu bản sắc, xanh, thông minh, có khả năng chống chịu và phát triển bền vững.

Ông Vũ Anh Tú – Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch – Kiến trúc (Bộ Xây dựng) trình bày tham luận 

Đề cập đến khía cạnh thể chế, ông Vũ Anh Tú – Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch – Kiến trúc, Bộ Xây dựng trình bày tham luận “Đổi mới thể chế pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn: Từ đổi mới quy định đến đổi mới phương thức quản lý”. Tham luận phân tích những thay đổi trong hệ thống pháp luật sau khi Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn số 47/2024/QH15 được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 144/2025/QH15; làm rõ đổi mới trong việc rõ hệ thống, đúng loại quy hoạch; Phân cấp đi cùng năng lực và trách nhiệm; Gắn quy hoạch với đất đai, đầu tư và hạ tầng; Xu hướng chuyển từ quản lý nặng về hồ sơ thủ tục sang quản lý bằng quy hoạch dữ liệu và tạo nên quy hoạch ổn định nhưng có khả năng thích ứng. Ông cho rằng việc đổi mới thể chế pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn là để quy hoạch thực sự trở thành công cụ quản lý phát triển.

TS.KTS. Ngô Trung Hải – Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam trình bày tham luận 

Đáng chú ý, trong tham luận “VIUP và sứ mệnh dẫn dắt hệ thống đô thị Việt Nam”, ông Ngô Trung Hải – Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Viện trưởng VIUP đã nhấn mạnh vai trò tiên phong của Viện trong suốt 70 năm qua. Qua từng giai đoạn, VIUP chủ động nghiên cứu, tiếp thu và vận dụng các phương pháp quy hoạch tiên tiến trên thế giới, từ các trường phái quy hoạch của Liên Xô (cũ), Ba Lan, Hungary, Đức đến phương pháp quy hoạch tổng thể của Nhật Bản, Mỹ và các nước phương Tây; từng bước phát triển các phương pháp quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh và quy hoạch tích hợp phù hợp với điều kiện Việt Nam. Viện cũng triển khai nhiều đồ án có tầm vóc như Quy hoạch vùng Thủ đô Hà Nội, Quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh, đồng thời đóng góp quan trọng trong xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và hướng dẫn chuyên môn. Những thành tựu đó góp phần khẳng định vị thế của VIUP là đơn vị đầu ngành, giữ vai trò tiên phong trong định hướng và dẫn dắt sự phát triển hệ thống đô thị Việt Nam.

ThS.KTS Cao Sỹ Niêm – Phó Viện trưởng VIUP trình bày tham luận 

Ở góc độ tổ chức không gian, ThS.KTS Cao Sỹ Niêm – Phó Viện trưởng VIUP với tham luận “Quy hoạch đô thị và nông thôn trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp: Tiếp cận từ không gian chức năng” đã phân tích những tác động của mô hình chính quyền địa phương hai cấp đối với cấu trúc đô thị - nông thôn và hệ thống quy hoạch. Kết quả khảo sát tại 22 tỉnh, thành phố cho thấy việc mở rộng quy mô các đơn vị cấp tỉnh, cấp xã không chỉ làm thay đổi thẩm quyền và phạm vi quản lý quy hoạch mà còn xuất hiện khoảng trống giữa quản lý địa giới hành chính với các không gian đô thị, hệ thống hạ tầng - dịch vụ và các quan hệ phát triển khi không còn cấp huyện. Từ cách tiếp cận không gian chức năng, tác giả đề xuất phân biệt mối quan hệ giữa cấp quản trị hành chính và tầng tổ chức không gian quy hoạch. Theo đó, trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp tỉnh - xã, hệ thống quy hoạch có thể được tổ chức theo ba tầng: cấp tỉnh - không gian chức năng - cấp xã. Tầng không gian chức năng không phải một cấp chính quyền mới mà là cơ chế linh hoạt để quy hoạch và điều phối những vấn đề phát triển vượt địa giới xã, phường, qua đó duy trì tính liên tục của cấu trúc đô thị - nông thôn mà không tái lập một tầng hành chính trung gian.

TS.KTS Lê Quốc Hùng – Phó Viện trưởng VIUP trình bày tham luận 

Bên cạnh đó, tham luận “Quy hoạch vì năng suất lãnh thổ: Từ mô hình kinh tế đến cấu trúc không gian và hạ tầng chiến lược cho Việt Nam trong kỷ nguyên tăng trưởng cao” của TS.KTS Lê Quốc Hùng – Phó Viện trưởng VIUP tập trung phân tích mối quan hệ giữa cấu trúc vùng đô thị, hình thái đô thị và hạ tầng với năng lực sản xuất. Thông qua nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế tại Hàn Quốc và Thái Lan, tham luận đề xuất các nguyên tắc tổ chức không gian và hạ tầng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, phát huy tiềm năng phát triển lãnh thổ và cải thiện chất lượng sống của người dân.

KTS Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam phát biểu tại hội thảo

TS. Đào Ngọc Nghiêm - Phó chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam phát biểu tại hội thảo

Trong phần thảo luận, KTS Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Xây dựng, nguyên Viện trưởng VIUP đánh giá cao vai trò, sứ mệnh và những đóng góp của VIUP trong sự nghiệp quy hoạch và phát triển đô thị, nông thôn Việt Nam cũng như trong công tác phân giới cắm mốc với các nước láng giềng. TS. Đào Ngọc Nghiêm - Phó chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam mong muốn VIUP tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được đồng thời chú trọng yếu tố bền vững, hiện đại trong các hoạt động chuyên môn và tập thể cán bộ VIUP đồng lòng, hợp sức xây dựng VIUP ngày càng phát triển. Bên cạnh đó, PGS.TS. Lưu Đức Hải - Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Viện trưởng VIUP đã trao đổi về vai trò của trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình lập quy hoạch đô thị và nông thôn trong tương lai.

PGS.TS. Lưu Đức Hải - Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam trình bày tham luận 

Những ý kiến trao đổi, chia sẻ, thảo luận tại hội thảo đã gợi mở những hướng nghiên cứu mới cho Viện trong giai đoạn tiếp theo, qua đó tiếp tục phát huy vai trò của VIUP trong kiến tạo cấu trúc phát triển đô thị và nông thôn Việt Nam theo hướng hiện đại, bền vững và thích ứng với những yêu cầu của thời đại.

Ảnh lưu niệm