Tàu chạy bằng năng lượng mặt trời đầu tiên của Argentina vận hành nhờ pin được sạc bằng ánh nắng vùng Andes.

Ánh nắng mặt trời không bao giờ thiếu ở các sa mạc có độ cao lớn phía bắc Argentina. Tại tỉnh Jujuy, toàn bộ nguồn năng lượng mặt trời dồi dào đó hiện đang được sử dụng vào mục đích khác thường.

Tren Solar de la Quebrada là tuyến đường sắt chạy bằng năng lượng mặt trời đầu tiên tại Mỹ Latinh; tàu di chuyển trên quãng đường dài 42 km xuyên qua dãy Andes nhờ công nghệ tiên tiến và hệ thống pin được sạc bằng nguồn năng lượng mặt trời sản xuất tại địa phương.

Tuyến tàu này kết nối sáu thị trấn thuộc Quebrada de Humahuaca – một thung lũng được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới và vốn là tuyến đường huyết mạch xuyên qua dãy Andes suốt hàng ngàn năm qua. Được đưa vào vận hành năm 2024, dự án này ra đời với mục tiêu thu hút du khách đến với các cộng đồng dân cư dọc theo thung lũng, đồng thời – quan trọng hơn cả – là thực hiện điều đó mà không gây ra khí thải như các đoàn tàu chạy bằng động cơ diesel.

Tàu chạy bằng năng lượng mặt trời của Argentina hoạt động như thế nào?

Mặc dù có tên gọi là "Tren Solar" (Tàu năng lượng mặt trời), con tàu này không tự tạo ra điện từ các tấm pin quang điện (PV) gắn trên nóc.

Thay vào đó, đoàn tàu gồm hai toa này vận hành nhờ sáu bộ pin lithium; các bộ pin này được sạc bằng nguồn điện mặt trời sản xuất tại tỉnh Jujuy. Khi tàu phanh, một phần động năng cũng được chuyển hóa ngược lại thành điện năng và lưu trữ trong pin để sử dụng sau.

Theo đơn vị vận hành, các bộ pin này cho phép tàu di chuyển quãng đường từ 100 đến 120 km – xa hơn gấp đôi chiều dài hành trình hiện tại của nó.

Hai trạm sạc nhanh tại Volcán và Purmamarca cho phép các đơn vị vận hành nạp điện cho tàu ngay trên hành trình. Một trạm thứ ba cũng đang được lên kế hoạch xây dựng tại điểm cuối phía bắc ở Tilcara.

Hệ thống chạy bằng pin này cho phép tàu vận hành mà không cần nhiên liệu diesel hay hệ thống đường dây điện trên cao thường thấy ở các tuyến đường sắt điện.

Cho đến nay, dịch vụ mới này đã gặt hái được nhiều thành công.

Khi chính thức đi vào hoạt động vào tháng 6 năm 2024, tuyến tàu chạy bằng năng lượng mặt trời (Tren Solar) đã khôi phục dịch vụ vận tải hành khách bằng đường sắt tại Quebrada de Humahuaca sau 30 năm gián đoạn. Theo chính quyền tỉnh Jujuy, kể từ đó đến nay, đã có hơn 90.000 lượt hành khách trải nghiệm tuyến tàu này.

Châu Âu cũng đang điện khí hóa hệ thống đường sắt của mình

Nam Mỹ không phải là khu vực duy nhất đang nâng cấp dịch vụ đường sắt và chuyển đổi khỏi việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Theo Eurostat – cơ quan thống kê của khối, tính đến năm 2024, gần 58% mạng lưới đường sắt của Liên minh Châu Âu (EU) đã được điện khí hóa.

Kể từ năm 2017, NS – đơn vị vận hành đường sắt của Hà Lan – đã mua lượng điện tái tạo tương đương với mức tiêu thụ hàng năm của các đoàn tàu. Bắt đầu từ năm 2025, cơ cấu nguồn điện tái tạo này bao gồm cả năng lượng gió và năng lượng mặt trời.

Trong khi đó, tại Thụy Sĩ, công ty khởi nghiệp Sun-Ways đã lắp đặt 48 tấm pin năng lượng mặt trời vào khoảng trống giữa các thanh ray trên một đoạn đường sắt đang hoạt động dài 100 mét ở Buttes vào năm 2025. Dự án thí điểm này đã tạo ra khoảng 16.000 kWh điện trong năm đầu tiên, đủ cung cấp năng lượng cho bốn hoặc năm hộ gia đình tại châu Âu trong một năm.

Sun-Ways cũng đã ký thỏa thuận với GCF – một công ty cơ sở hạ tầng đường sắt của Ý – để nghiên cứu khả năng triển khai hệ thống này tại Ý.

Tuy nhiên, đối với các tuyến đường sắt không thể kết nối với mạng lưới điện hiện có như ở châu Âu, mô hình tàu du lịch của Argentina có thể mang lại một giải pháp thay thế đầy hứa hẹn. Tại những nơi có nguồn ánh nắng dồi dào, giải pháp để từ bỏ động cơ diesel có thể đã nằm ngay trong tầm tay.