Nepal đề xuất chia sẻ dữ liệu cảnh báo biến đổi khí hậu

Trước tình hình biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, Thủ tướng Nepal Balendra Shah cho rằng nước này không thể tự mình xây dựng khả năng chống chịu trước những rủi ro khí hậu ngày càng nghiêm trọng, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế chia sẻ chi phí thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trong đó, ông Shah đề xuất thành lập “Cơ chế Khả năng chống chịu khí hậu Himalaya”, với sự tham gia của Nepal cùng hai nước láng giềng Ấn Độ và Trung Quốc. Theo đề xuất, cơ chế này sẽ tạo khuôn khổ để ba nước chia sẻ dữ liệu vệ tinh, chuyên môn và thông tin về các nguy cơ khí hậu trong khu vực.

Các bên cũng có thể phối hợp theo dõi những hồ băng có nguy cơ gây lũ, đồng thời tăng cường hệ thống cảnh báo sớm xuyên biên giới. Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh các quốc gia vùng Himalaya ngày càng phải đối mặt với những tác động kết hợp của nhiệt độ gia tăng, sông băng thu hẹp, băng vĩnh cửu tan chảy và các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Theo ông Shah, những rủi ro này không dừng lại ở phạm vi biên giới quốc gia, do các hệ thống sông, sông băng và hồ băng trong khu vực có mối liên hệ xuyên biên giới. Vì vậy, việc chia sẻ dữ liệu và phối hợp cảnh báo sớm có thể đóng vai trò quan trọng trong giảm thiểu thiệt hại. Đề xuất của Nepal cũng phản ánh quan điểm rằng các quốc gia có mức đóng góp rất khác nhau vào phát thải khí nhà kính nhưng có thể cùng chịu tác động từ biến đổi khí hậu.

Thảm hoạ sạt lở núi băng ở biên giới Nepal - Trung Quốc khiến hơn 1.400 người thiệt mạng vào tháng 8/2026 vừa qua. (Ảnh: Reuters).

Nepal đang kêu gọi các nước phát thải nhiều hơn hỗ trợ những quốc gia dễ tổn thương xây dựng khả năng chống chịu và thích ứng với khí hậu. Trước đó, vào cuối tháng 8/2026, Nepal hứng chịu một trong những thảm họa nghiêm trọng nhất lịch sử khi dòng lũ dữ dội do sạt lở núi băng ở biên giới Nepal - Trung Quốc quét qua nhiều khu vực.

Thảm họa khiến hơn 1.400 người thiệt mạng, khoảng 6.000 người vẫn mất tích và thiệt hại kinh tế được ước tính lên tới hàng tỷ USD. Các nhà khoa học thuộc tổ chức World Weather Attribution mô tả đây là một “cuộc khủng hoảng kép”, trong đó tình trạng bất ổn địa chất tại địa phương kết hợp với quá trình Trái đất nóng lên kéo dài, khiến sông băng thu hẹp và băng vĩnh cửu tan chảy.

Thủ tướng Nepal Balendra Shah cảnh báo thảm họa lũ quét là “lời cảnh báo với thế giới” về những nguy cơ ngày càng nghiêm trọng do biến đổi khí hậu, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế hỗ trợ các quốc gia dễ bị tổn thương tăng cường khả năng thích ứng. Theo ông Shah, tình trạng Trái đất ấm lên đang “làm mất ổn định hệ sinh thái mong manh của dãy Himalaya”, thúc đẩy băng vĩnh cửu và sông băng tan chảy, từ đó làm gia tăng các mối nguy hiểm đối với cộng đồng sống trong khu vực.

“Nepal chỉ đóng góp chưa đến 0,1% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu. Chúng tôi không tạo ra cuộc khủng hoảng này, nhưng lại đang phải trả giá cho nó”, ông Shah nói.