Biến không gian bỏ trống thành nhà ở: Bavaria khởi động chiến dịch chuyển đổi

Nhà ở đang khan hiếm và đắt đỏ tại nhiều nơi. Trong khi đó, các văn phòng, cửa hàng và bất động sản thương mại lại đang bị bỏ trống ngay tại trung tâm các thị trấn và đô thị ở Bavaria. Bộ Xây dựng bang Bavaria đang nỗ lực giải quyết đồng thời cả hai vấn đề này: dự án "Leerstand jetzt WOHNEN" (Chuyển đổi không gian bỏ trống thành nhà ở) hướng tới việc cải tạo các tòa nhà không còn sử dụng thành nhà ở cho thuê với giá cả phải chăng, đồng thời vực dậy sức sống cho các trung tâm đô thị. Thay vì xây dựng các dự án mới, Bộ trưởng Xây dựng Christian Bernreiter (thuộc đảng CSU) nhận thấy tiềm năng to lớn chưa được khai thác từ các bất động sản đang bị bỏ trống. Ông chia sẻ: "Chúng tôi muốn mang lại sức sống mới cho các trung tâm thị trấn". Mục tiêu đặt ra là tránh việc liên tục bê tông hóa đất đai mới và mở rộng các khu dân cư ra vùng ven, đồng thời giải quyết dứt điểm tình trạng mặt bằng bị bỏ trống. Dự án thí điểm này nhắm đến các thị trấn và đô thị đang sở hữu các mặt bằng thương mại, văn phòng hoặc cửa hàng bỏ trống và có nguyện vọng chuyển đổi chúng thành nhà ở giá rẻ. Dự án kết hợp giữa các khoản trợ cấp nhà ở và nguồn vốn phát triển đô thị; theo đó, các chính quyền địa phương không chỉ nhận được hỗ trợ tài chính mà còn được tư vấn, hướng dẫn về quy hoạch, thủ tục cấp phép và quy trình triển khai thực hiện. Những kinh nghiệm và bài học rút ra từ các dự án ban đầu này dự kiến sẽ được áp dụng cho các đô thị khác trong tương lai.

Tám căn hộ mới tại tòa thị chính cũ.

Reischach, nằm ở huyện Altötting thuộc vùng Thượng Bavaria, là một trong năm đô thị được chọn thí điểm. Mặc dù thị trấn—với khoảng 2.800 cư dân—có rất nhiều ngôi nhà đơn lập rộng rãi, nhưng lại thiếu hụt các căn hộ nhỏ với giá cả phải chăng. Hệ quả là, người trẻ thường gặp khó khăn trong việc tiếp tục sinh sống tại địa phương sau khi dọn ra khỏi nhà cha mẹ. "Chúng tôi thực sự có quá ít nhà ở—đặc biệt là nhà ở giá rẻ," Thị trưởng Alfred Stockner chia sẻ. Một khi đã rời đi, người trẻ thường không quay trở lại; xu hướng này không chỉ ảnh hưởng đến chính quyền địa phương mà còn tác động đến các câu lạc bộ và đời sống cộng đồng. Để giải quyết vấn đề này, chính quyền đang triển khai kế hoạch cải tạo tòa thị chính cũ—nơi đã bị bỏ trống kể từ khi các văn phòng hành chính được chuyển đi nơi khác. Dự án hướng tới việc xây dựng tám căn hộ dành cho người trẻ ngay trong tòa nhà này. Phối hợp cùng kiến trúc sư Michael Leidl, chính quyền địa phương đang tìm kiếm các giải pháp vừa bảo tồn được phần lớn kết cấu hiện trạng, vừa đáp ứng được các tiêu chuẩn hiện đại. Công việc cải tạo này khá phức tạp; tòa thị chính được xây dựng vào những năm 1950, thời điểm mà vật liệu xây dựng khan hiếm và thường được sử dụng một cách tiết kiệm. Hơn nữa, trong suốt lịch sử tồn tại, tòa nhà đã trải qua nhiều công năng và mục đích sử dụng khác nhau—từ văn phòng hành chính, bưu điện cho đến trạm cứu hỏa. Giờ đây, công trình cần được điều chỉnh để đáp ứng các yêu cầu của một khu nhà ở.

Việc nới lỏng các tiêu chuẩn giúp giảm chi phí cải tạo

Các quy định xây dựng được điều chỉnh đã mang lại sự hỗ trợ đáng kể. Theo các quy tắc trợ cấp nhà ở thông thường, tòa nhà sẽ cần được nâng cấp toàn diện để đảm bảo khả năng tiếp cận; tuy nhiên, dự án thí điểm này cho phép áp dụng phương thức có trọng tâm hơn, chỉ yêu cầu các căn hộ ở tầng trệt đáp ứng tiêu chuẩn về khả năng tiếp cận. Những sự đơn giản hóa như vậy nhằm ngăn chặn nguy cơ dự án thất bại do các tiêu chuẩn đòi hỏi chi phí quá cao khi áp dụng vào một công trình hiện có. Các yêu cầu về an toàn không bị bỏ qua; thay vào đó, mục tiêu là xác định những quy định nào thực sự cần thiết và phù hợp với tòa nhà cụ thể này. Sự hỗ trợ tài chính cũng giúp giảm đáng kể gánh nặng cho Reischach. Theo Thị trưởng Alfred Stockner, tổng chi phí chuyển đổi vào khoảng 2,6 triệu euro—vẫn rẻ hơn so với việc phá dỡ và xây mới. Nhờ nguồn kinh phí này, chính quyền địa phương chỉ phải chi trả khoảng 750.000 euro, qua đó giúp duy trì mức giá thuê nhà hợp lý trong tương lai.

Cư dân tương lai tham gia vào quá trình quy hoạch các căn hộ

Những người trẻ tại Reischach đã tham gia vào quy trình quy hoạch ngay từ giai đoạn đầu. Chẳng hạn, họ được đóng góp ý kiến về cách sử dụng các khu vực sinh hoạt chung cũng như việc bố trí khu vực giặt giũ bên trong căn hộ hay tại tầng hầm dùng chung. Nhiều người trong số họ hình dung viễn cảnh chính mình sẽ chuyển đến sống tại tòa thị chính cũ này trong tương lai. Đối với họ, dự án này vừa mang lại nhà ở với chi phí hợp lý, vừa tạo cơ hội để họ tiếp tục gắn bó với quê hương thân thuộc. Sáng kiến "Leerstand jetzt WOHNEN" (Chuyển đổi không gian bỏ trống thành nhà ở) khởi đầu với năm dự án thí điểm và kế hoạch xây dựng khoảng 50 căn hộ. Theo thông tin từ cơ quan chức năng, hiện đã có 20 dự án cụ thể đang được triển khai. Chương trình dự kiến sẽ mở rộng quy mô lên 50 dự án với tổng cộng khoảng 500 căn hộ vào giữa năm 2028. Tại Reischach, công tác cải tạo dự kiến hoàn tất vào cuối năm sau và những cư dân đầu tiên sẽ chuyển đến ngay sau đó. Các địa phương khác cũng dành sự quan tâm đặc biệt cho mô hình này; nhiều thị trưởng đã liên hệ với ông Alfred Stockner để tìm hiểu về kinh nghiệm thực hiện. Như vậy, tòa thị chính cũ này hoàn toàn có thể trở thành một mô hình mẫu được nhân rộng ra ngoài phạm vi thị trấn Reischach.