VIUP tổ chức họp nghiệm thu nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp Bộ

ThS.KTS. Cao Sỹ Niêm trình bày báo cáo tóm tắt kết quả nghiên cứu

Thay mặt nhóm nghiên cứu, ThS.KTS. Cao Sỹ Niêm – Phó Viện trưởng VIUP, Chủ nhiệm nhiệm vụ đã trình bày báo cáo tóm tắt kết quả nghiên cứu. Theo đó, việc chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh – xã) từ năm 2025 theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15 đã làm thay đổi căn bản cấu trúc quản lý lãnh thổ và tổ chức thực hiện quy hoạch. Việc không còn cấp huyện đặt ra yêu cầu xác định lại mô hình quy hoạch đối với các không gian liên xã, vùng đô thị hóa, khu vực chuyển tiếp đô thị – nông thôn và hệ thống hạ tầng vượt ranh giới hành chính cấp xã.

Bên cạnh đó, quá trình sắp xếp đơn vị hành chính làm thay đổi quy mô, tính chất và ranh giới của nhiều đô thị, thị trấn và khu vực nông thôn, trong khi các mối liên kết kinh tế – xã hội và hạ tầng vẫn vận hành trên những không gian chức năng rộng hơn. Vì vậy, việc nghiên cứu, đánh giá và đề xuất mô hình quy hoạch đô thị và nông thôn phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp có ý nghĩa cấp thiết, góp phần cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc hoàn thiện chính sách, pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý phát triển đô thị – nông thôn trong giai đoạn mới.

Mục tiêu của nhiệm vụ là đề xuất mô hình quy hoạch và kế hoạch phát triển đô thị – nông thôn phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời, kiến nghị các định hướng về cơ chế, chính sách trong lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn.

Một trong những kết quả chính của nghiên cứu là đề xuất mô hình tổng quát theo nguyên tắc “Hai cấp chính quyền – Ba tầng tổ chức không gian – Một hệ thống điều phối quy hoạch và quản lý phát triển”. Ba tầng tổ chức không gian gồm: tầng cấp tỉnh, tầng không gian liên xã, liên phường và tầng cấp xã, phường. Đây là các phạm vi tổ chức không gian, không tương ứng với ba cấp chính quyền hoặc ba cấp quy hoạch pháp định. Trong mô hình này, cấp tỉnh giữ vai trò định hướng chiến lược; cấp xã tổ chức quản lý và thực hiện theo thẩm quyền; các vấn đề liên địa bàn được giải quyết thông qua cơ chế điều phối phù hợp. Các nhóm mô hình quy hoạch đô thị và nông thôn có khả năng lựa chọn, kết hợp linh hoạt. Đối với đô thị, mô hình được xem xét theo quy mô, vai trò, hình thái cấu trúc và trạng thái phát triển, bao gồm đô thị hiện hữu, đô thị mở rộng và đô thị mới. Đối với nông thôn, đề xuất ba nhóm mô hình chủ yếu: xã nông thôn đa chức năng, trung tâm tiểu vùng và xã nông thôn chuyên biệt. Việc lựa chọn không căn cứ máy móc vào địa giới hành chính mà phải xuất phát từ đặc điểm thực thể và yêu cầu tổ chức không gian.

Quang cảnh cuộc họp

Tại cuộc họp, các thành viên Hội đồng đánh giá nhiệm vụ có tính thời sự, ý nghĩa trực tiếp đối với lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn, được nhóm nghiên cứu triển khai công phu, với tinh thần trách nhiệm cao. Bên cạnh đó, Hội đồng đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp tục rà soát, chuẩn hóa danh mục tài liệu tham khảo; làm rõ sự khác biệt giữa việc không còn một cấp chính quyền với việc mất đi chức năng trung gian khi bỏ cấp huyện; đồng thời, bổ sung, làm rõ một số nội dung liên quan đến công trình công cộng cấp đơn vị ở, cơ chế phối hợp chuyên môn và hỗ trợ kiểm soát chất lượng ở cấp xã.

Phó Viện trưởng VIUP Lê Quốc Hùng kết luận cuộc họp

Kết luận cuộc họp, TS.KTS. Lê Quốc Hùng đánh giá cao nỗ lực của nhóm nghiên cứu, đồng thời nhận định kết quả nhiệm vụ đã gợi mở nhiều vấn đề có giá trị để Viện tiếp tục nghiên cứu, đề xuất trong thời gian tới. Chủ tịch Hội đồng đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp thu có chọn lọc các ý kiến góp ý, hoàn thiện nội dung nhiệm vụ để sớm trình Bộ Xây dựng nghiệm thu.