Những nội dung chính của dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)

Sáng ngày 22/10, Quốc hội nghe Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình dự án Luật Đất đai (sửa đổi).

Theo Bộ trưởng, việc sửa đổi Luật nhằm tháo gỡ những vướng mắc sau hai năm thi hành Luật Đất đai năm 2024, khơi thông nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Bỏ quy định về giá đất cụ thể

Về tài chính đất đai, dự thảo không còn quy định về giá đất cụ thể và tổ chức tư vấn xác định giá đất. Thay vào đó, dự thảo kế thừa, hoàn thiện các quy định về nguyên tắc, căn cứ định giá đất của Nhà nước, bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất và cách thức định giá đất theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh.

Đồng thời, bổ sung quy định về tỷ lệ thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường để xác định nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất và tiền bồi thường cho người có đất bị thu hồi.

Theo đề xuất, Nhà nước quyết định giá đất trên cơ sở dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành có liên quan, bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.

Thu hồi đất nếu quá 60 tháng chưa đưa vào sử dụng

Về thu hồi đất, dự thảo cơ bản kế thừa các trường hợp thu hồi đất theo quy định hiện hành, đồng thời bổ sung một trường hợp vì mục đích quốc phòng, an ninh và hai trường hợp để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Đối với đất thực hiện dự án đầu tư không được sử dụng hoặc chậm sử dụng, dự thảo quy định thu khoản tiền lũy tiến tăng dần theo thời gian vi phạm. Trường hợp quá 60 tháng mà chủ đầu tư vẫn không đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi đất.

Về bồi thường, tái định cư, người có đất ở bị thu hồi được bồi thường bằng đất cùng mục đích sử dụng, đất khác hoặc bằng tiền.

Người có đất bị thu hồi được bố trí tái định cư tại chỗ, hoán đổi phần đất ở bị thu hồi sang diện tích còn lại của thửa đất hoặc thửa đất khác thuộc quyền sử dụng của mình trong cùng địa bàn cấp xã.

Trường hợp người sử dụng đất có nhu cầu thu hồi phần diện tích còn lại, cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định. Khu tái định cư được bố trí nhiều cấp nhà, mức diện tích phù hợp với mức bồi thường và khả năng chi trả.

Đơn giản hóa quy hoạch, giao đất và cho thuê đất

Về quy hoạch, dự thảo không quy định quy hoạch sử dụng đất riêng mà chỉ quy định nội dung sử dụng đất trong quy hoạch tỉnh. Kế hoạch sử dụng đất cấp xã được lập theo hướng đơn giản, số hóa và tích hợp các nội dung quy hoạch có liên quan.

Đối với giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, dự thảo bổ sung căn cứ đánh giá tiến độ sử dụng đất và tiến độ đầu tư của các dự án trước đó.

Đấu thầu dự án có sử dụng đất được áp dụng đối với dự án có yêu cầu cao về năng lực tài chính, kinh nghiệm, công nghệ, tiến độ, chất lượng công trình, hiệu quả sử dụng đất hoặc phát triển đồng bộ hạ tầng theo pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực.

Đấu giá quyền sử dụng đất áp dụng đối với quỹ đất do Nhà nước thu hồi hoặc do cơ quan, tổ chức của Nhà nước quản lý, kể cả đấu giá đất thuê trả tiền hằng năm. Các trường hợp còn lại được thực hiện dự án thông qua nhận chuyển quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất.

Dự thảo cũng cho phép người được Nhà nước cho thuê đất lựa chọn hình thức trả tiền thuê đất một lần hoặc hằng năm.

Mỗi thửa đất có một mã định danh duy nhất

Về chuyển đổi số, dự thảo quy định mỗi thửa đất được gắn mã định danh duy nhất trên phạm vi cả nước. Việc đăng ký đất đai và giấy chứng nhận được thực hiện bằng giấy hoặc điện tử, có giá trị pháp lý như nhau. Cơ quan giải quyết thủ tục hành chính không được yêu cầu cung cấp lại thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu.

Dự thảo cũng đề xuất xem xét cấp giấy chứng nhận cho một số trường hợp vi phạm thủ tục trước ngày 1/8/2024 nhưng sử dụng đất ổn định, không tranh chấp, phù hợp quy hoạch và không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, môi trường, an toàn công trình.

Đối với tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền giải quyết của Chủ tịch UBND, dự thảo quy định phải hòa giải trước khi cơ quan có thẩm quyền quyết định giải quyết. Cấp xã là cấp giải quyết lần đầu; nếu không đồng ý, người dân có quyền khởi kiện tại tòa án hoặc gửi đơn đến chủ tịch UBND cấp tỉnh.

Hai phương án về đất làm dự án nhà ở thương mại

Một nội dung Chính phủ xin ý kiến Quốc hội là việc sử dụng đất để thực hiện dự án phát triển kinh tế - xã hội thông qua nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất.

Chính phủ đề xuất hai phương án liên quan đến Nghị quyết số 171/2024/QH15 về thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất.

Phương án 1: Luật hóa Nghị quyết số 171/2024/QH15.

Phương án 2: Tiếp tục thực hiện cơ chế thí điểm theo Nghị quyết số 171/2024/QH15.

Chính phủ trình Quốc hội xem xét, quyết định đối với nội dung còn có ý kiến khác nhau này.

Theo tờ trình của Chính phủ, Luật Đất đai (sửa đổi) cần được ban hành trước ngày 1/3/2027, do một số quy định về phân cấp, phân quyền và tháo gỡ vướng mắc trong lĩnh vực đất đai đang thực hiện theo các nghị định, nghị quyết của Chính phủ chỉ có hiệu lực đến hết ngày 28/2/2027.